Natuurinclusief leiderschap: collega's meekrijgen zonder dat je de baas bent

Natuurinclusief werken is een steeds bekender begrip. Maar wie natuur binnen de eigen organisatie op de agenda wil zetten, loopt nog vaak aan tegen weerstand, onbegrip en gebrek aan kennis. Hoe krijg je collega’s en bestuurders mee als je geen leidinggevende functie hebt? Lieveke Crombach, projectleider Natuurinclusief bij De Vlinderstichting, vertelt wat persoonlijk leiderschap daarbij kan betekenen.

De Vlinderstichting adviseert al jaren organisaties over het meenemen van natuur in hun werk, ook buiten natuurgebieden. Die ervaring is vertaald in de training Natuurinclusief leiderschap: een train-de-trainer voor natuurinclusieve beïnvloeding van binnenuit. De training richt zich op professionals bij bedrijven en overheden waar natuur geen hoofddoel is, maar wel kan helpen om doelen te halen. Bijvoorbeeld in de openbare ruimte, in de infrastructuur of op bedrijventerreinen. Deelnemers krijgen inzicht in de basis van biodiversiteit, in verschillende vormen van leiderschap en in overtuigingsmechanismen. Aan de hand van casussen die ze zelf inbrengen, passen ze die kennis direct toe.

Op Congres Natuurlijk verzorgt De Vlinderstichting een sessie die is gebaseerd op deze training. Vooruitlopend daarop vroegen we Lieveke Crombach waar enthousiaste ambassadeurs vaak de mist in gaan, hoe je weerstand ombuigt, hoe natuur kan bijdragen aan bestaande beleidsdoelen en waarom interne netwerken daarbij zo belangrijk zijn.

Ambassadeurs hebben meestal geen leidinggevende functie. Wat betekent persoonlijk leiderschap dan voor iemand die natuur van binnenuit op de agenda wil krijgen?

"Leiderschap kent verschillende kanten. Persoonlijk leiderschap kan helpen om inzicht te krijgen in je eigen waarden, drijfveren, gedrag en patronen. En op zijn beurt helpt dat je om collega’s, of dat nou directe collega’s, teamleiders of bestuurders zijn, te inspireren en motiveren. Daarbij benadrukken we dat inspireren en motiveren niet alleen werkt op basis van (rationele) argumenten, maar dat het belangrijk is om de andermans waarden te kennen en op diens perspectief te kunnen aansluiten."

Waar gaan enthousiaste ambassadeurs vaak de mist in?

"We zien vaak dat enthousiasme voortkomt uit een intrinsieke motivatie, op basis van bepaalde waarden en drijfveren. Om als ambassadeurs anderen te inspireren is het de kunst om ook aan te sluiten bij hún waarden en drijfveren. En dat is een grote uitdaging! Want als je bijvoorbeeld enthousiast bent omdat je vlinders zo leuk vindt, kan het lastig zijn om dat enthousiasme ook te vertalen naar iemand die vooral netheid belangrijk vindt.

Zeker in een organisatie waar andere belangen zoals veiligheid voorop staan, is dit een essentiële vaardigheid."

Heb je een voorbeeld van een overtuigingsmechanisme dat tijdens de training aan bod komt?

"Naast het aansluiten bij waarden en drijfveren van je doelgroep, is de techniek van omdenken en het wegnemen van angsten een overtuigingsmechanisme waar we in de training op in gaan. Binnen het werkveld van natuurinclusief werken zijn er veel aannames over de negatieve effecten van natuur realiseren, van ‘het kost veel geld’ tot ‘het geeft overlast’ in de vorm van bijvoorbeeld plaagdieren of bladafval. Vaak zijn die aannames gebaseerd op verhalen of ongefundeerde ‘angsten’. Door te laten zien hoe het wél kan werken, of juist met oplossingen te komen die die negatieve effecten verminderen, kun je andere belanghebbenden overtuigen."

De training is bedoeld voor organisaties waar natuur niet het hoofddoel is. Hoe laat je concreet zien hoe natuur kan helpen bij het realiseren van bestaande beleidsdoelen?

"Door onze jarenlange ervaring met natuurinclusief werken in verschillende sectoren, waaronder infrastructuur en bedrijventerreinen, zien we de (neven)effecten van werken met natuur. Bij netbeheerders draagt kruidenrijke begroeiing bijvoorbeeld bij aan veiligheid, doordat het risico’s op brand vermindert (t.o.v. grind). Dit soort voorbeelden komen terug in onze training, waarbij we aansluiten op de dagelijkse praktijk van de betreffende sector of organisatie.

Op basis van wetenschappelijke inzichten én praktijkervaring, kunnen we de vertaalslag maken naar diverse beleidsdoelen."

Wat is cruciaal om in een organisatie écht verder te komen met natuurinclusief werken?

"Om binnen een organisatie echt concrete stappen te kunnen zetten met natuurinclusief werken, is het essentieel dat er collega’s samenwerken uit verschillende disciplines, bijvoorbeeld ecologen, assetmanagers, contractmanagers en communicatie experts. Natuurinclusief werken gaat namelijk onder meer om het integreren van natuur in projecten en werkprocessen die andere belangen dienen. Door dit interdisciplinair te benaderen kun je invulling geven aan de kerntaken van een organisatie met behulp van natuur of natuurlijke processen."

Meer weten?

Kijk voor meer informatie en voor het aanmelden voor Congres Natuurlijk op www.congresnatuurlijk.nl. Voor meer informatie over de training Natuurinclusief leiderschap vind je op de website van de Vlinderstichting.