Balans in de leefomgeving!

Congres Natuurlijk 2026 | donderdag 26 november | Provinciehuis Overijssel, Zwolle

Onze leefomgeving staat onder druk. Water en bodem stellen grenzen, het stroomnet loopt vol en de ruimte is eindig. Ook wij mensen voelen die druk: gezondheid, welzijn en de verbinding met elkaar staan onder spanning. Hoe brengen we dat weer in balans?

Die vraag staat centraal tijdens de achtste editie van Congres Natuurlijk, hét jaarlijkse kennis- en netwerkevenement over de natuurinclusieve leefomgeving. Op donderdag 26 november ontvangen het programma Natuur voor Elkaar van de provincie Overijssel, Het Oversticht en Acquire je in het Provinciehuis in Zwolle. Zoals altijd in een festivalopzet, met volop ruimte om te netwerken.

Thema 2026: Balans in de leefomgeving

Onze leefomgeving staat onder druk. Water en bodem stellen grenzen, het energiesysteem piept en kraakt, grondstoffen worden schaarser en de ruimte is eindig. Tegelijkertijd groeit ook de druk op de mens: gezondheid, welzijn, sociale samenhang en betrokkenheid staan onder spanning.

Dat roept een bredere vraag op: hoe brengen we onze leefomgeving en onze bronnen weer in balans?

In dit congres kijken we naar de leefomgeving in de volle breedte. Naar natuurlijke systemen zoals water, bodem en biodiversiteit, maar ook naar menselijke bronnen: de energie, creativiteit en veerkracht van mensen en gemeenschappen. Want een toekomstbestendige leefomgeving vraagt niet alleen om technische of ruimtelijke oplossingen, maar ook om plekken die uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en herstellen.

De natuurinclusieve leefomgeving kan daarin een verbindende rol spelen. Als drager van gezondheid. Als ruimte voor ontmoeting. En als systeem dat ons helpt om anders te kijken naar gebruik, waarde en ontwikkeling.

Stel je eigen festivaldag samen

Het programma van Congres Natuurlijk is als vanouds opgezet als een festival, met een blokkenschema vol kennissessies, workshops, keynotes en excursies. Die zijn verspreid over tien zalen en plekken in en rond het bestuurscentrum van het Provinciehuis. Jij kiest wat bij je past: je verdiepen in een workshop, op de fiets met een excursie mee of actief bijdragen aan het onderzoek van COMBINED. Tussendoor schuif je aan in de Lounge.

Een eeuwenoude vergadervorm voor een actuele vraag

Eeuwenlang kwamen boeren in Oost-Nederland elk jaar bijeen in een 'holting', om samen het beheer van het landschap te bespreken. Congres Natuurlijk geeft die traditie een nieuwe vorm. In twee workshops delen aanjagers van de natuurinclusieve leefomgeving hun verhalen, obstakels en ideeën, en sluiten ze nieuwe allianties. Prof. Wieteke Willemen, projectleider van het onderzoeksproject COMBINED, sluit de middag af met een keynote in de Statenzaal.

Een landschap dat water vasthoudt als een spons

Na jaren van extreme droogte en kletsnatte periodes is het duidelijk dat we anders moeten omgaan met water en landschap. De Overijsselse Waterbrigade verkent zogeheten Waterlandschappen, met het gebied tussen IJssel en Vecht als voorbeeld. De hele dag deelt de Waterbrigade in de Lounge de eerste bevindingen. Ze zijn benieuwd naar jouw blik: wat zie je erin, en wat missen we nog?

Wegens succes herhaald: natuur in de stad

Welk razendsnel dier wordt regelmatig in de binnenstad gespot? En welke zoogdieren zwemmen steeds vaker door de grachten? Tijdens deze fietsexcursie ontdek je dat er meer natuur in de stad is dan je denkt. Je fietst langs een toekomstige natuurinclusieve wijk, langs het water en door een stukje oude stad. Ook breng je een exclusief bezoek aan een gemeenschappelijke tuin. Ook in november valt daar genoeg te beleven!

Kiezen als de ruimte op is

Water wil ruimte, wonen wil grond en biodiversiteit wil rust, maar niet alles past op dezelfde vierkante meter. In de sessie Niet alles past van GO Studio voel je dat dilemma letterlijk in je handen. Met LEGO bouw je eerst wat jij wilt beschermen. Daarna moeten alle belangen samen op één plek passen. Er zijn geen toeschouwers: iedereen doet mee.

Meer dan een kastje

Door de energietransitie komen er nog veel transformatorhuisjes bij, en die blijven tientallen jaren staan. Kunnen we er dan niet meer mee doen? Het Oversticht laat zien hoe de gevel, het dak en de directe omgeving kansen bieden voor groen en biodiversiteit. [Lees ook het interview met Sabine Bodingius in dit magazine]

En verder… Er is nog veel meer, bijvoorbeeld de connectie van de heg (Hoopheggen), richtlijnen voor insecten in de stad, Overijssel in 2100, tweedehands planten bij de Straatboerderij en een wandeling langs de ecologische tuinen van de Zwolse zaagtandwoningen

Bekijk het volledige programma

Breng je dag in balans in de Lounge

Er komt op Congres Natuurlijk veel op je af. In de Lounge breng je je dag weer in balans. Het is dé plek voor koffie, thee en lunch, met cateringpunten in de Hof (naast de Statenzaal) en op het Natuur voor Elkaar-plein. Je ontmoet er onze partners, hoort alles over de Waterlandschappen van de toekomst en de inzenders van de Eo Wijersprijs presenteren er hun ideeën. Praat bij met oude bekenden en maak kennis met nieuwe gezichten. Zoek de balans!

Volg de groene route naar het Natuur voor Elkaar-plein

Nieuw dit jaar is het Natuur voor Elkaar-plein. Hier is Natuur voor Elkaar de hele dag zichtbaar én beleefbaar. Volg de groene route en laat je inspireren en informeren over alles wat Natuur voor Elkaar in beweging zet.

Sinds 2017 is Natuur voor Elkaar de Overijsselse beweging die mens en natuur verbindt. Het programma van de provincie Overijssel brengt natuur dichter bij inwoners: op schoolpleinen en bedrijventerreinen, bij zorginstellingen en in wijken en straten. Dat gebeurt samen met inwoners, gemeenten en maatschappelijke partners. Zo helpen de Groene Lopers inwoners om groene ideeën uit de buurt van de grond te krijgen.

Op het plein maak je kennis met de projecten en de mensen erachter. Je kunt er ook even opladen, want op het plein vind je een van de cateringpunten voor koffie, thee en lunch.

Congres Natuurlijk is een initiatief van het programma Natuur voor Elkaar van de provincie Overijssel, Het Oversticht en Acquire.